Lesbisch Archief Nijmegen, voor jou en van jou


Mädchen in Uniform

Mädchen in Uniform posterMädchen in Uniform uit 1931 wordt algemeen beschouwd als de eerste film over een lesbische relatie. Het is negentig jaar geleden dat de film in Duitsland werd uitgebracht.
De hoofdpersonen zijn kostschoolmeisje Manuela von Meinhardis en onderwijzeres Elisabeth von Bernburg. Het is rond 1910. Manuela's moeder is gestorven en haar voogdes stuurt Manuela naar een strenge Pruisische kostschool, waar militaire tucht, gehoorzaamheid en soberheid heersen. Dat is voor de gevoelige Manuela moeilijk om aan te wennen. Ze hecht zich aan de zachtaardige en begripvolle juffrouw von Bernburg, die Manuela van haar kant aanmoedigt in haar adoratie. De gehechtheid tussen de twee vrouwen wordt natuurlijk niet toegestaan op de kostschool. Maar de film uit 1931 (met Hertha Thiele, Dorothea Wieck en Emilie Runda) heeft een optimistisch einde.


Mädchen in Uniform Christa Winsloe, de schrijfster van Gestern und Heute, het toneelstuk waar Mädchen in Uniform op gebaseerd is, was het niet eens met het optimistische einde van de film. In haar visie durfde Juffrouw von Bernburg niet uit te komen voor haar lesbische geaardheid, uit angst ontslagen te worden. [Klik op de illustratie om Mädchen in Uniform uit 1931 online te zien.]

the child manuelaChrista Winsloe schreef daarom in 1933, als kritiek op de film van regisseuse Leontine Sagan, een roman gebaseerd op haar eigen toneelstuk: Mädchen Manuela. Zo zijn er dus aan het begin van de dertiger jaren over hetzelfde onderwerp een toneelstuk van Christa Winsloe, een film van regisseuse Leontine Sagan en een boek van wederom Christa Winsloe.

Christa WinsloeHet leven van Christa Winsloe is turbulent. Net als haar geesteskind Manuela wordt zij geboren (1888)  in een Pruisisch militair gezin en ontvangt zij haar opleiding aan diverse kostscholen. Zij wordt beeldhouwer en later schrijver. Christa is in vele opzichten haar tijd vooruit: ze wil als onafhankelijke vrouw leven, werken en reizen. De prijs die een vrouw in haar tijd daarvoor moest betalen was vaak hoog: feitelijk was je een maatschappelijke outcast. Haar dood aan het eind van de tweede wereldoorlog, wanneer ze als vluchteling in Frankrijk woont, is tragisch en bruut: met haar toenmalige partner wordt ze door zogenaamde Franse vrijheidsstrijders doodgeschoten. Er is niemand die het achteraf voor haar opneemt. Niet haar ex-vriendin, de Amerikaanse jounalist Dorothy Thompson en ook niet Klaus Mann, die haar goed kende en wiens biseksuele zus Erika nog een rol had gespeeld in Mädchen in Uniform.

Leotine SaganLeontine Sagan (geboren in Boedapest 13 februari 1889 als Leontine Schlesinger) was een Oostenrijkse actrice en regisseur. Sagan wordt o.a. opgeleid door Max Reinhardt. De eerste en meest bekende van haar twee films is Mädchen in Uniform (1931). De film had een volledig vrouwelijke cast en was baanbrekend, niet alleen vanwege het onderwerp, maar ook de co-operatieve en winstdelende financiële regelingen. Sagan was openlijk lesbisch. Door een alternatief einde aan haar film te maken, kan Mädchen in Uniform worden vertoond in Duitsland midden jaren 30. Uiteindelijk verbieden de nazi's ook deze versie. Sagan ontvlucht Duitsland en werkt kort in Engeland. Later verhuist ze naar Zuid-Afrika. Daar sticht zij het Nationaal Theater van Johannesburg. Leontine Sagan sterft in Pretoria, Zuid-Afrika op 20 mei 1974. Ze wordt 85 jaar.

Mädchen in Uniform 1958 met Romy Schneider De remake uit 1958 van regisseur Géza von Radványi, met Romy Schneider als Manuela en Lilli Palmer als juffrouw von Bernburg, was minder spraakmakend. Een jaar voor het verschijnen van Mädchen in Uniform was het laatste deel van de Sissi-trilogie in première gegaan en de populariteit van Romy Schneider was ongekend. Mädchen in Uniform was voor haar de eerste kans om te laten zien dat ze meer in haar mars had dan het spelen van suikerzoete romantische rollen. [Klik op de illustratie om Mädchen in Uniform uit 1958 online te zien.]

word Vriendin van Lesbisch Archief Nijmegen
Over LANijmegen
korte geschiedenis
doelstelling van LAN
word Vriendin

LAN-nieuwsbrief
links & tips
contact & privacy
wat LANijmegen doet
archieven
tentoonstellingen
websites
regenboogwandelingen

POTTENKIJKER 2000
Aardigheden
Mädchen in Uniform
Anita, Sophia en Lida
Cris tot k.d. en meer
lesbische pulpromans

Vrouwen van Nijmegen, twintig jaar in beweging
© LANijmegen  |  doneren: Stichting Vriendin NL25 INGB 0001 4727 09  |     |  website: fotografica-nijmegen.nl